أ لا ترى الحق يظهر بصفات المحدثات ، و أخبر بذلك عن نفسه و بصفات النقص و بصفات الذم ؟ ) * استشهاد است مر تخلل حق را در وجود عبد و اتصاف او به صفات كون ، لا جرم مىگويد : نمىبينى كه حق ظاهر مىشود [ 89 - پ ] به صفات محدثات و به صفات نقص و دم كه مختص است به مكوّنات . چنان كه بدين معنى از نفس خويش خبر داد كه : « من ذَا الَّذِي يُقْرِضُ الله قَرْضاً حَسَناً ) * « 32 » و * ( لِنَعْلَمَ من يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْه ) * « 33 » و مرضت فلم تعدني » . و امثال اين چنان كه گذشت تا او به كسوت هستى ما بدر نيايد از ما [ و از ] كوشش ما چه بر آيد . بيت : بشنو بنگر به گوش و چشم دل و جان كانجا نرسد كسى به تقرير زبان در قطره نگر گم شده درياى محيط در ذرّه ببين تن زده خورشيد جهان ألا ترى المخلوق يظهر بصفات الحق من أولها إلى آخرها و كلها حق له . در اين كلام استشهاد است مر تخلل عبد را در وجود حق و اتصافش به صفات او ، لا جرم مىگويد : نمىبينى مخلوق را كه ظاهر مىشود به صفات حق و كل صفات حق حق ثابت است مخلوقى را كه كامل است به حكم « وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ ) * « 34 » و ان الله خلق آدم على صورته * ( وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ كُلَّها » « 35 » . يعنى به آدم عطا داد حضرت الهى به فيض فضل نامتناهى اسماء و صفات الهيه را چه حقيقت آدم عبارت است از ظهور هويت حق در صورت عين ثابته اش . پس صفات حق حق ثابت است مر او را . كما ان « 36 » صفات المحدثات حق للحق . يعنى : همه صفات الهيه حق است مر عبد را ، چنان كه صفات محدثات حق ثابت است حق تعالى را ، چه صفات محدثات شئون الهى است كه « كُلَّ يَوْمٍ هُوَ في شَأْنٍ » « 37 » تنبيه است بر آن . « الحمد لله » : فرجعت إليه عواقب الثناء من كل حامد و محمود . « وَإِلَيْه يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّه » فعمّ ما ذمّ و حمد ، و ما ثمّ إلا محمود أو مذموم . يعنى : حضرت الهى فرمود كه : « الْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ » « 38 » ، و تخصيص كرد

--> « 32 » س 2 ى 245 . « 33 » س 2 ى 143 . « 34 » س 17 ى 70 . « 35 » س 2 ى 31 . « 36 » قا : كما هي . « 37 » س 55 ى 29 . « 38 » س 1 ى 2 .